Pracuję za granicą. O ile większą można mieć emeryturę?

„Pracuję od ponad 9 lat w Anglii na pełną umowę o pracę. Skończyłem właśnie 40 lat. Jestem w pełni ubezpieczony, pracodawca płaci wszelkie składki na ubezpieczenia. Mój miesięczny dochód w przeliczeniu to około 8.000 zł brutto. O ile wyższa może być moja emerytura, gdy wrócę do Polski w przyszłym roku (po 10 latach pracy w UK), tu będę świadczenie pobierał i tu będę żył na emeryturze? Jak te lata pracy za granicą będą wliczane i obliczane w ZUS?”

Jeśli chodzi o ogólne zasady wpływu składek emerytalnych odprowadzanych za granicą na emeryturę pobieraną w Polsce, zgodnie z przepisem art. 8 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: uFUS), przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz przy obliczaniu ich wysokości uwzględnia się okresy ubezpieczenia za granicą, jeżeli tak stanowią umowy międzynarodowe.

W związku ze wstąpieniem przez Rzeczpospolitą Polską do Unii Europejskiej, od dnia 01.05.2004 r. w Polsce obowiązują regulacje wspólnotowe dotyczące zakresu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich Unii Europejskiej w obszarze emerytur i rent. Należy zaznaczyć, że przepisy wspólnotowe nie wprowadzają jednolitych, ogólnych zasad nabywania prawa do świadczeń emerytalno-rentowych. W tym zakresie stosować należy wewnętrzne regulacje poszczególnych państw członkowskich. Każde państwo określa samodzielnie rodzaje świadczeń emerytalno-rentowych i warunki nabycia uprawnień do tych świadczeń. Regulacje wspólnotowe mają za zadanie nakreślić pewne ogólne zasady, którymi należy kierować się w takich sytuacjach.

W sytuacji gdy okres ubezpieczenia lub zamieszkania przebyty w danym państwie członkowskim jest krótszy niż okres wymagany do nabycia prawa do emerytury w tym państwie, instytucja rozpatrująca wniosek uwzględnia przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalnych wszystkie okresy ubezpieczenia lub zamieszkania dotyczące wszystkich innych państw członkowskich, w przypadku gdy okresy te się nie pokrywają. Zasada ta jest nazywana zasadą sumowania okresów ubezpieczenia i zamieszkania.

Osobom, którym dla uzyskania uprawnienia do świadczeń emerytalnych uwzględniono zagraniczne okresy pracy wysokość emerytury oblicza się w oparciu o zasady wskazane w art. 46 ust. 1 tego rozporządzenia. Po pierwsze należy określić tzw. teoretyczną kwotę świadczenia emerytalnego. Jest to kwota ubezpieczenia, o którą pracownik mógłby się ubiegać, gdyby wszystkie okresy ubezpieczenia zostały ukończone w danym państwie członkowskim z uwzględnieniem ustawodawstwa, które stosuje ono w dniu przyznania świadczenia. Następnie w oparciu o tą obliczoną teoretyczną kwotę ubezpieczenia oblicza się faktyczną kwotę ubezpieczenia proporcjonalnie do długości okresów ubezpieczenia lub zamieszkania, ukończonych w danym państwie członkowskim. (Zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dn. 21.02.2013 r., w sprawie o sygn. akt: C-282/11).

Zgodnie z regulacjami zawartymi w rozporządzeniu Rady (EWG) Nr 574/72 z dn. 21.03.1972 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (EWG) Nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie, w celu przyznania prawa do emerytury za okresy odprowadzania składek za granicą, należy złożyć wniosek do odpowiedniej instytucji emerytalnej właściwej ze względu na aktualne miejsce zamieszkania. Wniosek o przyznanie świadczeń wniesiony do instytucji państwa członkowskiego Unii Europejskiej powoduje co do zasady automatycznie jednoczesne ustalenie wysokości świadczeń na podstawie ustawodawstwa wszystkich państw członkowskich, których warunki spełnia wnioskodawca, chyba że życzy on sobie, aby odroczono ustalenie wysokości emerytur, które zostałyby nabyte zgodnie z ustawodawstwem jednego lub kilku państw członkowskich. (art. 37 ust. 4 rozporządzenia Nr 574/72). Szczegółowe informacje, jakie powinien zawierać taki wniosek oraz zasady dotyczącej jego składania zostały określone w Rozporządzeniu Rady (EWG) Nr 574/72.

Należy zaznaczyć, że powyższe informacje dotyczą tylko ogólnych zasad obliczania łącznej emerytury za pracę w kilku państwach członkowskich Unii Europejskiej. Na podstawie ogólnych danych dotyczących jedynie okresu zatrudnienia za granicą i szacunkowego wynagrodzenia nie da się wskazać o ile wzrośnie emerytura pobierana w Polsce. Określenie szacunkowej wysokości przyszłej emerytury wymaga podania szczegółowych informacji mających wpływ na jej wysokość. W tym celu można np. zwrócić się do właściwej terenowej jednostki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o indywidualne wyliczenie szacunkowej wysokości przyszłej emerytury.

Ewa Gębka – aplikantka radcowska

Podstawa prawna:

1. Ustawa z dn. 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – Dz.U. z 2015 r. poz. 748 z późn. zm.

2. Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 1408/71 z dn. 14.06.1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie – Dz.Urz. UE L149/2.

3. Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 574/72 z dn. 21.03.1972 r. w sprawie wykonania rozporządzenia w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie – Dz.Urz. UE L74/1.