Spółdzielcza umowa o pracę

„Pracownik złożył wypowiedzenie spółdzielczej umowy o pracę z dniem 31-go danego miesiąca. Wypowiedzenie wpłynęło do pracodawcy 3-go dnia następnego miesiąca. Od kiedy rozpoczął się bieg okresu wypowiedzenia, który wynosi 1 miesiąc?”

Analizując kwestię biegu okresu wypowiedzenia spółdzielczej umowy o pracę wypada na wstępie wyjaśnić, czym charakteryzują się spółdzielcze stosunki pracy. Występują one w spółdzielniach pracy i zawiązywane są jedynie z członkami danej spółdzielni poprzez spółdzielczą umowę o pracę (Art. 77 Kodeksu pracy). Należy zaznaczyć, że spółdzielczy stosunek pracy ma charakter niesamodzielny, bowiem jest ściśle związany ze stosunkiem członkostwa w spółdzielni pracy.

Członkostwo w spółdzielni pracy

Podstawowym źródłem prawa w tej materii jest ustawa Prawo spółdzielcze (dalej: u.p.s). W sprawach nieuregulowanych w u.p.s, zgodnie z art. 199 do spółdzielczej umowy o pracę stosuje się odpowiednio przepisy prawa pracy, z wyjątkiem przepisów Kodeksu pracy o zawieraniu umów o pracę na okres próbny. Z racji szczególnego charakteru spółdzielczego stosunku pracy, ustawodawca wprowadził wyjątkową ochronę jego trwałości. Wyrazem tego jest zasada, że rozwiązanie stosunku pracy w czasie trwania członkostwa w spółdzielni jest niedopuszczalne, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach u.p.s.

W rozpatrywanym przypadku to pracownik złożył pracodawcy wypowiedzenie spółdzielczej umowy o pracę. Miał do tego prawo, zgodnie z przyjmowaną na gruncie prawa pracy zasadą wolności pracy. Każdemu człowiekowi przysługuje bowiem swoboda wstępowania w stosunek pracy oraz wolność decyzji o pozostawaniu w nim. Prawo spółdzielcze nie reguluje w żaden sposób kwestii związanych z wypowiedzeniem spółdzielczej umowy o pracę. Wobec tego zastosowanie będą miały przepisy K.p. dotyczące wypowiedzenia umowy o pracę.

Zgodnie z art. 30 § 1 pkt 2 K.p. umowa o pracę rozwiązuje się przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem). Zanim przejdziemy do obliczania biegu terminu wypowiedzenia, skupmy się na wymaganej formie oświadczenia woli strony oraz skuteczności jego dojścia do adresata. Należy w tym zakresie stosować przepisy Kodeksu cywilnego, zgodnie z dyspozycją art. 300 K.p.

Wypowiedzenie spółdzielczej umowy o pracę

W myśl art. 30 § 3 K.p. oświadczenie każdej ze stron o wypowiedzeniu powinno nastąpić na piśmie. Dla zachowania formy pisemnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Może wchodzić też w grę pisemna forma szczególna, która jest prawnie równoważna z oświadczeniem w formie pisemnej. Mowa o oświadczeniu woli w postaci elektronicznej, opatrzonym bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego, kwalifikowanego certyfikatu. Nie oznacza to jednak, że złożenie oświadczenia w inny sposób wyłącza skuteczne wypowiedzenie spółdzielczej umowy o pracę. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (por. uchwała SN z dn. 02.10.2002 r., sygn. akt: III PZP 17/02) oświadczenie o wypowiedzeniu złożone z niezachowaniem formy pisemnej będzie skuteczne, choć sprzeczne z art. 30 § 3 K.p.

Oświadczenie woli złożone drugiej osobie jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. W piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym podkreśla się, że złożenie oświadczenia woli następuje dopiero po dojściu do drugiej strony w taki sposób, że miała realną możliwość zapoznania się z treścią oświadczenia. Realna możliwość powinna być pojmowana w sposób konkretny i uwzględniający okoliczności danej sytuacji.

W związku z powyższym, nie będzie na przykład uznane za chwilę złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu moment nadania listu poleconego w placówce pocztowej. Z kolei wypełni wymagane warunki wzmianka o dacie na potwierdzeniu odbioru przez adresata przesyłki poleconej. Od dnia odebrania takiej przesyłki możemy mówić o rozpoczęciu biegu terminu wypowiedzenia.

Art. 30 § 21 K.p. przewiduje, że okres wypowiedzenia o pracę obejmujący tydzień lub miesiąc, albo ich wielokrotność – kończy się odpowiednio w sobotę lub w ostatnim dniu miesiąca. Terminy powyższe wiążą w takim samym stopniu obie strony stosunku pracy bez rozróżnienia czy to pracodawca czy pracownik składa oświadczenie o wypowiedzeniu umowy. W rozpatrywanym przypadku pracownik „złożył” wypowiedzenie z dniem 31-go danego miesiąca. Wypowiedzenie „wpłynęło” do pracodawcy 3-go dnia następnego miesiąca.

Początek biegu przedawnienia należy ustalić zgodnie z zasadami przedstawionymi powyżej, dotyczącymi chwili, gdy oświadczenie doszło w taki sposób, że adresat miał realną możliwość zapoznać się z jego treścią.

Pewne wątpliwości nastręcza tu określenie „złożenie” przez pracownika wypowiedzenia. Jeżeli mamy tu na myśli nadanie listu z wypowiedzeniem w placówce pocztowej czy złożenie pisma na biurku szefa, kiedy nie ma on realnej możliwości zapoznania się z jego treścią to musimy wykluczyć skuteczny początek biegu wypowiedzenia.

Gdyby jednak uznać, że pracownik skutecznie wypowiedział spółdzielczą umowę o pracę z dniem 31-go danego miesiąca, to bieg okresu wypowiedzenia zacznie się z dniem 1-go następnego miesiąca. Co za tym idzie okres miesięczny przewidziany w tym przypadku zakończy się ostatniego dnia miesiąca, w którym rozpoczął się bieg terminu.

Jednak prawdopodobnie w opisanym przypadku to data wpływu pisma będzie pierwszą chwilą, kiedy pracodawca (w tym wypadku spółdzielnia, działająca przez organy) mógł w sposób konkretny i realny zapoznać się z oświadczeniem woli pracownika. Za datę wpływu dokumentu uznaje się formalnie potwierdzoną (odpowiednią adnotacją o wpływie) chwilę złożenia danego dokumentu.

W przypadku, gdyby przyjąć poniższą wersję, bieg miesięcznego terminu wypowiedzenia rozpoczynałby się 4-go dnia miesiąca, w którym oświadczenie o wypowiedzeniu wpłynęło do pracodawcy, a zakończyłoby się dopiero w ostatnim dniu miesiąca następującym po miesiącu, w którym nastąpił wpływ pisma.

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dn. 16.09.1982 r. Prawo spółdzielcze – Dz.U. z 2013 r. poz. 1143.
  2. Ustawa z dn. 26.06.1974 r. Kodeks pracy – Dz.U. z 2013 r. poz. 1028.
  3. Ustawa z dn. 23.04.1964 r. Kodeks cywilny – tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 121.

Autor: Marcin Andrzejewicz – młodszy prawnik, Kancelaria Filipek & Kamiński sp.k. Lublin

Publikator: Onet Biznes, Prawopl