Urlop wychowawczy a podejmowanie pracy

„Od kilku miesięcy przebywam na urlopie wychowawczym, w pracy miałam minimalny etat. Czy mogę podejmować pracę i dorabiać np. na umowy o dzieło, zlecenia i na 1/2 czy 3/4 etatu? Jakie możliwości w moim przypadku przepisy przewidują i na jakich zasadach byłoby dla mnie najkorzystniej nie łamiąc prawa? Jest jakiś limit do jakiej wysokości można osiągać dochód będąc na urlopie wychowawczym? Kto wtedy miałby płacić składki ZUS, aktualny pracodawca (w sumie ZUS – urlop wychowawczy) czy nowy pracodawca, u którego pracowałabym np. na 1/2 etatu, a jak z umowami o dzieło?”

W świetle obowiązujących przepisów prawa brak jest przeszkód do podejmowania lub kontynuowania pracy zarobkowej przez osobę przebywającą na urlopie wychowawczym. Zgodnie bowiem z art. 186 [2] § 1 Kodeksu pracy, „w czasie urlopu wychowawczego pracownik ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, a także naukę lub szkolenie, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem”.

Zatem może być ona podejmowana zarówno u dotychczasowego, jak też u nowego pracodawcy na podstawie umowy o pracę oraz wszelkich innych przewidzianych przepisami prawa umów cywilnoprawnych. Możliwe jest także podejmowanie działalności gospodarczej. Istotnym we wszystkich ww. przypadkach jest to, aby nowe zajęcie nie uniemożliwiało sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, gdyż taki właśnie cel przyświecał ustanowieniu tej instytucji. Przepisy prawa pracy nie wskazują, jaki wymiar czasu pracy uznać należy za dopuszczalny. Jednakże w orzecznictwie dominuje pogląd, iż praca taka nie powinna przekraczać połowy etatu. Ważne jest, aby przestrzegać powyższego, zgodnie bowiem z art. 186 [2] § 2 K.p. w przypadku trwałego zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem przez pracownika, pracodawca wzywa pracownika do stawienia się do pracy we wskazanym przez siebie terminie, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dnia powzięcia takiej wiadomości i nie wcześniej niż po upływie 3 dni od dnia wezwania. Zatem w przypadku podejmowania pracy zarobkowej w trakcie trwania urlopu wychowawczego, warto kierować się zdrowym rozsądkiem w zakresie ilości godzin, jakie zamierzamy przeznaczyć na nowe zajęcie.

Zagadnienie dotyczące kwestii regulowania składek na ubezpieczenia społeczne reguluje ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej zwana u.s.u.s.). Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 19 u.s.u.s. osoby przebywające na urlopach wychowawczych lub pobierające zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 6 u.s.u.s. osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 8, art. 6a ust. 1 i art. 6b ust. 1, a także osoby przebywające na urlopach wychowawczych podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym albo odpowiednio ubezpieczeniu emerytalnemu, jeżeli nie mają ustalonego prawa do emerytury lub renty i nie mają innych tytułów rodzących obowiązek ubezpieczeń społecznych. Pracownik zatrudniony u danego pracodawcy podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym z tytułu zawartej umowy o pracę.

Jednakże w przypadku podjęcia zatrudnienia u innego pracodawcy mamy do czynienia z sytuacją, w której powstaje kolejny tytuł, na podstawie którego kolejny pracodawca także powinien odprowadzać za tego samego pracownika składki z tytułu ww. obowiązkowych ubezpieczeń. W takiej sytuacji mamy do czynienia właśnie ze zbiegiem tytułów do ubezpieczeń.

Warto wskazać, iż osoba przebywająca na urlopie wychowawczym obowiązana jest do poinformowania swojego dotychczasowego pracodawcy o fakcie nawiązania stosunku pracy z innym pracodawcą. Jest to niezwykle istotne, gdyż w takiej sytuacji następuje zmiana po stronie płatnika składek, gdy kolejno zawarta umowa także niesie za sobą obowiązek ich uiszczania. W takiej sytuacji to nowy pracodawca jest obowiązany do ich naliczania i odprowadzania. W przypadku zakończenia pracy u nowego pracodawcy należy o tym fakcie poinformować pracodawcę, u którego pracownik przebywa na urlopie wychowawczym, aby ponownie dokonywał naliczeń tytułem składek z tytułu obowiązkowych ubezpieczeń na podstawie zawartej z pracownikiem umowy.

Edyta Romanowska – radca prawny

Podstawa prawna:

1. Ustawa z dn. 26.06.1974 r. Kodeks pracy – tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 z późn. zm.

2. Ustawa z dn. 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – Dz.U. z 2015 r. poz. 121 z późn. zm.

Publikator: Onet Biznes, Prawopl.pl