Wychowujesz dziecko? Zatrudnij się i zarabiaj

„Obecnie przebywam na urlopie wychowawczym. Jakie formy zatrudnienia są tu dopuszczalne? Czy mogę zatrudnić się w innej firmie np. na 1/2 etatu? Kto będzie płacił składki do ZUS i czy ja mam jakieś obowiązki zgłoszeniowe – należy powiadomić pracodawcę (u którego jestem aktualnie na urlopie wychowawczym) o nowym zatrudnieniu? O czym jeszcze należy pamiętać?”

Przepisy prawa pracy przyznają pracownikowi zatrudnionemu co najmniej 6 miesięcy prawo do urlopu wychowawczego. Urlop wychowawczy jest udzielany pracownikowi w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Oznacza to, że głównym celem takiego urlopu jest umożliwienie pracownikowi wykonywania opieki nad dzieckiem. Nie przekreśla to jednak możliwości „dorobienia”, w trakcie przebywania na urlopie wychowawczym.

Kodeks pracy wprost przewiduje, że w czasie urlopu wychowawczego pracownik ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, a także naukę lub szkolenie, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Jedynym zatem ograniczeniem w podjęciu dodatkowej możliwości zarobkowania jest takie wykonywanie pracy albo innej działalności, która nie kolidowałaby w osobistej opiece nad dzieckiem. Nadto w świetle obowiązujących przepisów przez dorobienie na urlopie należy rozumieć dodatkowe zatrudnienie w oparciu o umowę o pracę, ale też umowę o charakterze cywilnoprawnym jak zlecenie, czy dzieło. Przepisy nie wykluczają też prowadzenia własnej działalności gospodarczej. Pracownica przebywająca na urlopie wychowawczym może dorabiać zarówno u pracodawcy, który udzielił jej takiego urlopu, jak też u innego.

W praktyce przyjmuje się, że dopuszczalne jest zatrudnienie w wymiarze nie więcej niż 1/2 etatu, gdyż większy wymiar czasu pracy może zostać uznany za niespełnienie warunku sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Pamiętać przy tym należy, że w przypadku ustalenia, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, pracodawca wezwie pracownika do stawienia się do pracy w terminie nie później niż w ciągu 30 dni od dnia powzięcia takiej wiadomości i nie wcześniej niż po upływie 3 dni od dnia wezwania. Nadrzędnym celem udzielenia takiego urlopu jest zatem umożliwienie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, a podjęta w tym czasie aktywność zawodowa nie może i nie powinna przesłaniać tego celu. Pracodawca udzielający urlopu wychowawczego jest zaś uprawniony do weryfikacji, czy pracownik rzeczywiście sprawuje osobistą opiekę nad dzieckiem.

Co z ZUS-em?

Udzielenie przez pracodawcę urlopu wychowawczego nie pozostaje bez wpływu na kwestię opłacania składek „zusowskich”. Zasadniczo osoby przebywające na urlopach wychowawczych podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym, natomiast składki z tego tytułu podlegają finansowaniu z budżetu państwa. Obowiązkiem w tym zakresie pracodawcy, który udziela urlopu wychowawczego, jest sporządzanie co miesiąc do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stosownych raportów, w celu rozliczenia pracownika ze składek.

Sytuacja zmienia się, gdy osoby te zostaną przykładowo zatrudnione na podstawie umowy o pracę u innego pracodawcy, czy też zdecydują się na umowę zlecenia. Wówczas w świetle przepisów regulujących system ubezpieczeń społecznych, osoba przebywająca na urlopie wychowawczym jest obowiązana poinformować płatnika składek o ustaleniu prawa do emerytury lub renty albo o podleganiu ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu niż przebywanie na urlopie wychowawczym. Pracodawca udzielający urlopu wychowawczego nie będzie wtedy z tego tytułu „rozliczał” za pracownika składek na ubezpieczenie społeczne.

Pracownicy, którzy zdecydują się na podjęcie dodatkowego zatrudnienia, w czasie trwania urlopu wychowawczego, nie będą wówczas podlegać z tego tytułu obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, a zostaną nim objęci z tytułu zawartej umowy o pracę, czy też zlecenia.

Katarzyna Rabka-Białas – radca prawny

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dn. 26.06.1974 r. Kodeks pracy – tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1666 z późn. zm.
  2. Ustawa z dn. 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – Dz.U. z 2016 r. poz. 963 z późn. zm.

Publikator: PrawoPL, Onet Biznes