Zryczałtowany podatek dochodowy, a karta podatkowa

Tytułowe zagadnienie porusza kilka instytucji prawa podatkowego, które uregulowane są w różnych aktach prawnych. Na samym wstępie autor czyni założenie, iż niniejsze opracowanie dotyczy wyłącznie form opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT), na co wskazuje powiązanie tytułu z formą karty podatkowej. Zasygnalizować należy tylko, że na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych (CIT), również występuje ryczałtowa metoda naliczania podatku dochodowego, która jednakże nie będzie przedmiotem niniejszego opracowania (por. art. 21, 22, 22a i 22b oraz 26 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych).

Rozpoczynając chronologicznie, wskazać należy, że zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych jako metoda opodatkowania został uregulowany w osobnym akcie prawnym rangi ustawowej, tj. ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (dalej jako „u.z.p.d.o.f.”). Zakres podmiotowy i przedmiotowy tej metody został określony w art. 1 u.z.p.d.o.f. Zryczałtowane opodatkowanie na warunkach określonych w tej ustawie dotyczy niektórych tylko przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, tj.:

a) przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej,

b) przychodów osiąganych z tytułu zawieranych poza prowadzoną działalnością gospodarczą umów najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze,

c) przychodów osób duchownych.

Jak reguluje to wprost art. 2 u.z.p.d.o.f., zryczałtowany podatek dochodowy jest ogólnym określeniem używanym przez u.z.p.d.o.f. dla dwóch odrębnych form zryczałtowanego opodatkowania, a mianowicie:

– formy ryczałtu od przychodów opodatkowanych (szczegółowo uregulowany w rozdziale 2 ww. ustawy) oraz

– formy karty podatkowej (jej regulacja zawarta jest w rozdziale 3 tego aktu prawnego).

Przechodząc do tytułowego zagadnienia zasad prowadzenia ewidencji, wyjść należy od ogólnej zasady, iż na podstawie art. 5 u.z.p.d.o.f. obie formy zryczałtowanego opodatkowania przychodów osób fizycznych korzystają z daleko idącego ich uproszczenia, bowiem w myśl tego przepisu podatnicy korzystający z jednej z wyżej opisanych form – poza nielicznymi wyjątkami – nie mają obowiązku prowadzenia ksiąg. Nie bez powodu wskazuje się, że jest to jedna z największych korzyści zryczałtowanych form opodatkowania przychodów osób fizycznych. Przez pojęcie „księgi” jakim posługuje się przedmiotowa ustawa w myśl jej art. 4 ust. 1 pkt 9 rozumieć należy księgi rachunkowe lub podatkową księgę przychodów i rozchodów prowadzone w oparciu o regulację ustawy o rachunkowości.

RYCZAŁT OD PRZYCHODÓW

Prawidłowe ewidencjowanie przychodów szczególnie istotne jest – z uwagi na naturę tej formy – dla ryczałtu od przychodów opodatkowanych. Wymogi stawiane owemu prawidłowemu ewidencjowaniu określono przede wszystkim w art. 15 u.z.p.d.o.f. Jak stanowi jego ust. 1, korzystający z tej formy zryczałtowanego opodatkowania obowiązani są posiadać i przechowywać dowody zakupu towarów, prowadzić wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, ewidencję wyposażenia oraz, odrębnie za każdy rok podatkowy, ewidencję przychodów (z dwoma wyjątkami określonymi w ust. 3 i ust. 3a tegoż przepisu) od dnia, od którego ma zastosowanie opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Regulację odnoszącą się do ewidencji wyposażenia zawiera z kolei ust. 5 tego artykułu, który wskazuje, że ewidencją wyposażenia obejmuje się rzeczowe składniki majątku związane z wykonywaną pozarolniczą działalnością gospodarczą, niezaliczone do środków trwałych, których wartość początkowa, w rozumieniu art. 22g ustawy o podatku dochodowym, przekracza 1.500 zł i w ust. 6 określa, iż aby mogła zostać uznana za prowadzoną w sposób prawidłowy powinna zawierać o najmniej numer kolejny wpisu, datę nabycia, numer faktury lub rachunku, nazwę wyposażenia, cenę zakupu wyposażenia lub koszt wytworzenia, datę likwidacji, w tym również datę sprzedaży lub darowizny, oraz przyczynę likwidacji wyposażenia.

Warto też wspomnieć, że na podstawie ust. 4 wciąż omawianego art. 15 u.z.p.d.o.f. ewidencję oraz dowody, na podstawie których są dokonywane wpisy do ewidencji, a także dowody zakupu należy przechowywać w miejscu wykonywania działalności lub, jeżeli działalność jest prowadzona w formie spółki, w miejscu wskazanym przez podatnika lub podatników – jako ich siedziba, albo w biurze rachunkowym, któremu zostało powierzone prowadzenie ewidencji. Jeżeli na zlecenie podatnika prowadzenie ewidencji zostało powierzone biuru rachunkowemu, podatnik jest obowiązany w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy z biurem rachunkowym zawiadomić o tym właściwego naczelnika urzędu skarbowego, wskazując w zawiadomieniu nazwę i adres biura oraz miejsce (adres) przechowywania ewidencji i dowodów związanych z jej prowadzeniem. Oprócz tej dość ogólnej regulacji zasad prowadzenia ewidencji przy formie ryczałtu od przychodów opodatkowanych podkreślić należy, że szczegółowe i obszerne zasady – których nawet zwięzłe przedstawienie przekraczałoby ramy niniejszego opracowania – zostały określone w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie prowadzenia ewidencji przychodów i wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Warto tylko w tym miejscu wskazać, że rozporządzenie określa w załączniku wzór ewidencji, a może być ona w całości prowadzona elektronicznie, przy czym na każdy koniec miesiąca kalendarzowego podatnik obowiązany jest dokonać wydruku za dany miesiąc.

Odnosząc się do tego jak płacić ryczałt od przychodów zewidencjowanych, przywołać w tym celu należy normę zawartą w art. 21 u.z.p.d.o.f. W myśl jej ust. 1 korzystający z tej formy opodatkowania obowiązani za każdy miesiąc obliczać ryczałt od przychodów ewidencjonowanych i wpłacać go na rachunek urzędu skarbowego w terminie do dnia 20 następnego miesiąca, a za miesiąc grudzień – w terminie złożenia zeznania. Jeżeli korzystający z tej formy spełnia przesłanki i wybrał opłacanie ryczałtu co kwartał, oblicza go i wpłaca w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po upływie kwartału, za który ryczałt ma być opłacony, a za ostatni kwartał roku podatkowego – w terminie złożenia zeznania. Dla porządku dodać należy, że właściwe stawki ryczałtu od przychodów zewidencjowanych określono w art. 12 ust. 1 u.z.p.d.o.f.

Publikator: Onet Biznes, Prawopl